Rodzaje klauzul wekslowych

mających wpływ na kształt stosunku wekslowego

  • Oznaczenie domicyljata (art. 4 pr.weksl.)
    W art. 4 pr. weksl. jest uregulowana tzw. klauzula umiejscowienia (domicylowania). Otóż miejśce płatności może być wskazane u osoby trzeciej bądż w tej samej miejscowości, w której mieszka trasat, bądź w innej miejscowości. Wystawca może wskazać samego siebie jako domicyliata (jest to osoba trzecia, która ma dokonać zapłaty weksla). Domicyliata może wskazać wystawca, trasat lub posiadacz weksla (patrz art. 27 pr.weksl.). Wskazać trzeba, że weksle może mieć tylko jedno miejsce płatności, zatem podanie w wekslu kilku domicyli unieważnia weksel.
  • Zastrzeżenie oprocentowania sumy wekslowej (art. 5 pr. weksl.)
    Zastrzeżenie oprocentowania sumy wekslowej posiada prawnę skuteczność tylko wówczas, jeżeli zajdą kumulatywnie następujące przesłanki:
    - jeżeli weksel jest płatny za okazaniem lub w pewien czas po okazaniu,
    - jeżeli stopa odsetek jest określona w samym wekslu.
    Oznaczenie w wekslu odsetek jako ustawowych nie odpowiada wymaganiom art. 5 pr.weksl.
  • Zwolnienie się wystawcy od odpowiedzialności za przyjęcie (art. 9 pr. weksl.)
    Skutkiem zwolnienia się wystawcy od odpowiedzialności za przyjęcie jest brak możliwości wszczęcia przeciwko niemu zwrotnego poszukiwania przed terminem płatności, w przypadku gdyby trasat odmówił przyjęcia weksla. Oznacza to, że dochodzenie roszczeń od wystawcy weksla trasowanego będzie możliwe dopiero z nadejściem terminu płatności weksla. Zwolnienie się wystawcy weksla trasowanego od odpowiedzialności za przyjęcie zwalnia również od takiej odpowiedzialności poręczyciela za wystawcę. Nie zwalnia natomiast innych dłużników wekslowych. Wystawca weksla trasowanego nie może zwolnić się od odpowiedzialności za zapłatę weksla. Zastrzeżenie, którym wystawca może zwolnić się od odpowiedzialności za zapłatę, uważa się za nie napisane, czyli nie wywoluje żadnych skutków prawnych, a co za tym idzie nie powoduje nieważności weksla.
  • Klauzula „nie na zlecenie” (art. 11 pr. weksl.)
    Konsekwencją zamieszczenia klauzuli "nia na zlecenie" jest zakza indosowania weksla. Weksel tego rodzaju nazywa się "recta wekslem", czyli staje się tzw. wekslem imiennym, w wyniku czego może on być przeniesiony jedynie według zasad kodeksu cywilnego dotyczących przelewu wierzytelności.
  • Klauzula prezentacyjna (art. 22 pr.weksl.)
    Wskazanym przepisem prawa wekslowego uregulowana jest problematyka tzw. klauzuli prezentacyjnej wyrażającej zastrzeżenie (oświadczenie) dotyczące nakazu lub zakresu przedstawienia weksla do przyjęcia albo do zapłaty. Zakaz przedstawienia weksla do przyjęcia może pochodzić wyłącznie od jego wystawcy. Zakaz przedstawienia do przyjęcia jest bezskuteczny przy wekslach umiejscowionych (art. 4 pr.weksl.) oraz przy wekslach płatnych w pewien czas po okazaniu (art. 23 pr.weksl).
    Wspomniany zakaz mozna wyrazić za pomocą formuły: "Nie przedstawić do przyjęcia", "zakazuje się przedstawiania do przyjęcia".
  • Zmiana ustawowego czasookresu do przedstawienia weksla do przyjęcia (art.23 zdanie 2 pr. weksl.)
    Wystawca może oznaczyć termin przedstawienia weksla do przyjecia krótszy lub dłuższy niż roczny. Najkrótszy terminnie może wynosić mniej niż jeden dzień, dłuższy termin może wynosić więcej niż czasokres przedawnienia wekslowego lub z prawa cywilnego. Termin wyznaczony przez wystawcę obowiązuje wobec wszystkich posiadaczy weksla.
  • Zastrzeżenie co do właściwego kalendarza (art. 37 pr. weksl.)
    Z ostatniego zdania wskazanego przepisu wynika, że ma on charakter normy dyspozytywnej (iuris dispositivi) umożliwiającej umieszczenie na wekslu zastrzeżenia dotyczącego obowiązującego kalendarza, w przypadku oznaczenia dnia płatności w miejscu, w którym obowiązuje odmienny kalendarz od miejsca wystawienia.
  • Zastrzeżenie waluty w jakiej ma nastąpić zapłata (art. 41 pr. weksl.)
    Ustawodawca w tym przepisie uregulował dwie zasady: - zapłatę weksla w walucie krajowej, choćby był on wystawiony w innej walucie, która nie jest walutą miejsca płatności, - zastrzeżenie zapłaty rzeczywistej w walucie zagranicznej.
  • Zwolnienie od protestu (art. 46 pr. weksl.)
    Przepis ten zwalnia od sporządzenia protestu weksla. Jeżeli zwolnienia od protestu dokona wystawca w drodze odpowiedniego zastrzeżenia odnosi ono skutek w stosunku do wszystkich dłużników wekslowych. Tego rodzaju zastrzeżenie indosanta wywiera skutek tylko wobec niego. Odnosi się to także do poreczyciela wekslowego (avalisty).
  • Oznaczenie osoby, która ma weksle przyjąć lub zapłacić w potrzebie w miejscu płatności (art. 55 i nast. pr. weksl.)
    Wystawca weksla, trasat, indosant lub poręczyciel wekslowy mogą w sytuacji odmowy przyjęcia (akceptu) lub dokonania zapłaty przez trasata, wskazać osobę, która ma przyjąć lub zapłacić weksel "w potrzebie", a więc wskazać osobę wyręczyciela (interwenienta wekslowego, zwanego też honorantem). Akceptant, jako dłuznik główny nie może być wskazany jako wyręczyciel. Wyręczycielem może być osoba trzecia nie będąca dłużnikiem wekslowym. Wskazanie określonej osoby jako wyręczyciela nazywa się "adresem w potrzebie" lub "adresem pomocniczym".
  • Klauzula kasatoryjna co do dalszych egzemplarzy weksla (art. 65 ust. 1 pr. weksl.)
    W wekslu może być zamieszczona tzw. klauzula kasatoryjna. Jej celem jest ostrzeżenie dłużnika przed dokoaniem zapłaty weksla więcej niż z jednego egzemplarza, jeżeli weksel wystawiono w kilku wtóropisach. Klauzulę kasatoryjną można sformułować w następujący sposób: "taka zapłata pozbawia ważności inne egzemplarze", "zapłacę za ten secunda weksel, o ile prima weksel nie zostanie wykupiony".

Klauzule przewidziane w art. 4, art. 5, art. 11, art. 37, art. 41, art. 46, art. 55 prawa wekslowego mogą być umieszczane w wekslach własnych i trasowanych. Natomiast pozostałe z wyżej wymienionych klauzul mogą być zamieszczane tylko na wekslach trasowanych.